Opłata od „małpek” ma wzrosnąć czterokrotnie. Wpływy trafią do NFZ

Resorty finansów i zdrowia przygotowały projekt zmian w tzw. opłacie ALK, czyli opłacie od napojów alkoholowych sprzedawanych w opakowaniach jednostkowych o pojemności do 300 ml, potocznie nazywanych „małpkami”. Wnoszą ją przedsiębiorcy z zezwoleniem na obrót hurtowy. Dziś stawka wynosi 25 zł za litr stuprocentowego alkoholu, a według projektu ma wzrosnąć do 100 zł. W nowym zapisie stawka byłaby liczona od mililitra: 10 gr za każdy 1 ml stuprocentowego alkoholu.

Pieniądze dla NFZ

Całość wpływów z opłaty ma trafiać do Narodowego Funduszu Zdrowia jako jego dochód. Ministerstwo Finansów szacuje je na 740,6 mln zł w 2027 r. i blisko 1,5 mld zł w 2028 r. W ocenie skutków regulacji resort zakłada jednocześnie, że sprzedaż alkoholu w małych opakowaniach (liczona w litrach stuprocentowego alkoholu) spadnie o 25 proc. Rząd uzasadnia zmianę ograniczeniem dostępności ekonomicznej tych produktów i spożycia alkoholu, a także rosnącymi wydatkami NFZ, m.in. na leczenie uzależnień.

Co jeszcze się zmienia

• obowiązek zapłaty ma powstawać w dniu zaopatrzenia sklepu z zezwoleniem detalicznym albo w dniu sprzedaży we własnym punkcie przedsiębiorcy, który ma zezwolenia hurtowe i detaliczne;
• przedsiębiorca będzie mógł złożyć jedną informację ALK dla wszystkich posiadanych zezwoleń;
• dodatkowa opłata sankcyjna ma być nakładana tylko wtedy, gdy firma nie złoży informacji i nie zapłaci (chyba że wnioskowała o odroczenie lub raty), a kara ma być jedna niezależnie od liczby zezwoleń.

Wcześniejsze informacje o projekcie publikowane przez KPRM zakładały też przejście z półrocznego na miesięczne rozliczanie opłaty, rezygnację z przypisania gminom zadania lokalnej polityki przeciwdziałania skutkom spożywania alkoholu oraz obniżenie części środków przekazywanych do Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych z 8 do 2 proc.

Kontekst

To kolejna w ostatnich tygodniach zmiana przepisów dotycząca rynku alkoholu w Polsce. Senat przyjął już bez poprawek wyższe stawki akcyzy od 2027 r., a nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości, obejmująca m.in. zakaz reklamy i nocny zakaz sprzedaży w sklepach, czeka na rozpatrzenie przez senacką Komisję Zdrowia 3 listopada. Projekt dotyczący opłaty ALK jest na etapie prac rządowych – przed nim jeszcze przyjęcie przez Radę Ministrów i ścieżka w parlamencie.